2026(e)ko urriaren 25(a), igandea

Udalatx eta Besaide

Powered by Wikiloc

 



Udala auzotik (Arrasate) abiatuta, Udalatxeko gailurrera, eta, ondoren, Besaidera eramango gaituen ibilbide zirkularra da segidan proposatzen dena. Ibilbideak ez du zailtasun tekniko handirik, baina gailurrerako azken zatiak arreta jartzea eskatzen du, ebakiren bat edo beste aurkituko baitugu. Euria edota lainoa egiten badu, kontuz ibili behar da, gailurraren amaieran eta jaitsieraren zati batean eremu karstikoa baitago, irristakorra bihur daitekeena eta orientazioa ere asko zaildu dezakeena.
 
Arrasaten dagoen Udala auzotik abiatuko gara. Bertan, aparkaleku handi bat eta Uxarte ostatua aurkituko ditugu. Errepidetik metro gutxi batzuk atzera egin, eta eskuinera bi bidezidor ikusiko ditugu, gorantz, lehenengo bidezidorra hartuko dugu. Ibilbidearen lehen zati honetan ia ez dugu seinalerik aurkituko; beraz, adi egongo gara GPSari edo aurkitzen ditugun mugarriei kasu eginez.
 
Udalatxeko gailurrerainoko igoerak ez du ia etenik ematen, eta nahikoa tente mantentzen da une oro. Pista-eremutik irten, eta, artadi-basoa atzean utzi ondoren, lur belartsu eta karstikoan sartuko gara. Igoera gogorraren ondoren, kanal belartsu batera igoko gara malda pixka bat leunduz. Ezkerrera, Kurtzebarriko tontorra utzita, aurrez aurre ikusiko dugun leporantz jarraituko dugu. Inguru honetan leize bat eta Jasokundearen santutegiaren hondakinak daude. Dirudienez, duela mende batzuk monje eremutarrak bizi ziren santutegian, XI. mendean. 
 
Azken zatia ertz zabal batetik doa, eta ez du inolako zailtasunik. Gailurrean gurutzea, postontzia eta orientazio-mahaia aurkituko ditugu. Euskal mendietako ikuspegia oso zabala eta ederra izan arren,  Anbototik Mugarraraino marrazten den mendilerroren ikuspegia aparta da, ikusgarria oso.
 
Gailurrari bizkarra eman eta ertzetik jaisten jarraituko dugu altuera galduz, eta, metro batzuk behera egin eta gero, Kobaundiko haitzulora iritsiko gara. Mendizaleentzat oso ezaguna da, haitzuloaren barrutik kanpora begiratzean Anbotoko ikuspegi panoramiko eta dotorea erakusten du, mihise baten modura. Gainera, euskal mitologiarekin lotura estua du, askok Mari jainkosaren bizilekuetako bat dela uste baitute.
 
Beherantz jarraituko dugu, Erdikoatxa eta Autxurrutxagane mendien magala zeharkatuz. Lur belartsu eta karstiko batetik igaro eta gero, arte kantauriarren eremua zeharkatuko dugu. Adi egon behar dugu mugarriz markatutako bidezidor zuzenetik jarraitzeko; izan ere, lainoaren, zoru irristakorraren eta lurraren ezaugarrien artean orientazioa zaildu egiten da. Azkenik, pista batera irtengo gara, eta, putzu baten ondotik igaro eta gero, ibilbidea erosoagoa egingo zaigu.
 
Aldapan behera bidegurutze batera jaitsiko gara, eta, Udala auzora doan bidea itzulerako utzita, aurrera jarraituko dugu. Eskuineko pistatik aurrera eginda, Yoshin Ogata japoniarrak egindako "Bizitza-iturria" izeneko eskultura dagoen lepora ailegatuko gara. Eskultura abangoardista eta abstraktua da. Segidan Besaideko gailurrera igoko gara, hildako mendizaleen monumentua dagoen lekura. Besaideko monumentua mendian hildako mendizaleen oroimenez eraikitako monumentua da, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa lurralde historikoen arteko mugarrian kokatua. Oroitzapenaren Eguneko Jaia iraileko hirugarren igandean ospatzen da, Besaidera igota. Euskal Mendizale Federazioak bultzatuta eraiki zen Luis Pueyo arkitektoaren diseinuari jarraituz. Mont Blancen hildako lau euskal mendizaleen tragediari erantzunez altxatu zuten. Azken urteetan narriatuta egon ostean, 2023an erabat zaharberritu eta konpondu zuten.
 
Aurreko bidegurutzera itzuli, eta, Besaideko iturrian trago bat hartu eta gero, aurrera egingo dugu.  Aurrerago, Udalara iristeko bi aukera ematen dituen bidegurutzera iritsiko gara: GR-121 edo PR-Gi 96.  Bata zein bestea aukeratuta, abiapuntura helduko gara, Udala auzora hain zuzen ere.


Udalatx Udala auzotik

Basotik ateratzen

Harkaiztian gora

Kurtzebarriren magaletik pasatzen

Mendi-leporantz

Santutegiaren aurriak eta Anboto

Udalatxeko gurutzea

Udalatxeko tontorra

Udalatxeko tontorrean Anboto gibelean

Udalatxeko orientazio mahaia

Udalatxeko buzoia

Maldan behera kobaundirantz

Maldan behera kobaundirantz

Anboto Kobaunditik

Putzua eta Anboto

Anboto pinu artean

Enbor arteko igaobidea

Yoshin Ogata japoniarrak egindako "Bizitza-iturria" izeneko eskultura 

Besaideko gailurrean dagoen hildako mendizaleen monumentua 

Besaidetik Durangaldeko mendien ikuspegi zabala

Besaideko iturria

Ibilaldiaren bukaeran indarrak berreskuratzen









2026(e)ko urriaren 21(a), asteazkena

2026(e)ko urriaren 16(a), ostirala

Organbidexka

Powered by Wikiloc

 


ORGANBIDEXKA LEPOA. Ori eta Harsüdürrako mendien artean, hegazti migratzaile asko pasatzen da uztailaren 15etik irailaren 15era. Milaka uso, miru, sorbeltz, zikoina eta lertsunek hegoalderantz jotzen dute Organbidexkako lepo ezagun honetatik. Lepo hau 1.284 metroko altueran dago eta Europan dauden hiru leku nagusienetako bat da. Hegaztiak pasatzen diren aldioro harrabotsa franko sortzen da inguru horretan. Organbidexka Col Libre elkarteko kideek urtero usoen kontaketari ekiten diote, lepo honetan, eta Linduxen (Donibane Garazitik gertu) eta Lizarrietako lepoan (Saratik gertu) dituzten beste bi behatokietan. Baionan dute egoitza eta 25 urte daramatzate kontaketa lanetan. Iaz 1.258.540 uso zenbatu zituzten, baina 1950ean 40 milioi omen zeudela diote. Elkarte honek hegaztien migrazio fluxua eta ehizaren eragina aztertzeaz gain, migrazioaren fenomenoari buruz jendea informatzea eta kontzientziatzea du helburu nagusia. Irailaren erdialdera tiro hotsak nagusitzen dira Iratiko gandor eta inguruetan. Beren “habietan” ezkutaturik, ehiztariak dira nagusi mendizaleentzat debekaturik dauden eremuetan. Ehiztariak udazkeneko hego-haizearen zain dauden bitartean, urtero Organbidexkako lepo librean elkarteko kideek  uso-kontaketa egiteko biltzen jarraituko dute.     


Iratiko etxolak

Iratiko etxolak

Malda pikoan gora

Orhi mendia Organbidexkako gailurreriatik

Orhi mendia Organbidexkako gailurreriatik

Orhi mendia Organbidexkako gailurreriatik

Orhi mendia Organbidexkako gailurreriatik

Atzigarreko tontorra

Atzigarreko tontorrean

Xendan zehar

Basoan murgilduz

Hegaztien migrazioa behatzeko Organbidexkako lepoa

Hegaztien migrazioa behatzeko Organbidexkako lepoa





2026(e)ko urriaren 12(a), astelehena

Abodi

Powered by Wikiloc

 


Aezkoa eta Zaraitzu ibarren iparraldean, Abodiko mendilerroa ia 20 kilometrotan luzatzen da ekialdetik mendebalderantzko norabidean. Mendebaldeko muturrak Berrendi izena du, eta labar ikusgarriak altxatzen ditu Aezkoa ibarraren gainean. Baina oro har gorabehera handirik gabeko mendilerroa da Abodi, gainalde leun eta borobilekoa. Erpin geodesiko nagusia Alforjaseko mendatearen mendebaldean badago ere, hau ez da Abodiko gainik altuena, berau askoz ekialderago baitago, 1533 metroko altueran.
Txangorik laburrena Ipar eskiko etxean hasten da, pistak ordubete eskas batean jarriko gaitu gailur borobilaren azpian. Ibilbide luzeagoak dira Tapla mendatean edo Otsagi herrian hasten direnak, Abodiko gainalde osoa ibiltzeko aukera ematen dutenak

Atsedengunea

Pagadia

Orhi

Azken malda

Tontorrera heltzen

Abodiko tontorra eta atzean Orhi

Abodiko tontorra eta atzean Orhi

Maldan behera

Belardiak zeharkatuz

Gaztanbidea

Osabako Gurutzea

Perretxikoak

Basoan