mendia euskaraz bizi!

2026(e)ko apirilaren 29(a), asteazkena

2026(e)ko apirilaren 26(a), igandea

Bidasoa ibaiaren ertzean, parke natural horrek batu egiten ditu pagoen baso atlantiko baliotsua eta Pedro de Ziga indianoak sortu zuen landare exotikoen lorategi botaniko aparta, mendi horiek gerra-garaian mozketa masibotik salbatu zituen baztandarra.

Antzina-antzinatik lainoz bildutako baso horietan bizi omen ziren lamiak edo sirenak, haranaren babesleak, jaurerriko eta Bertizarana haraneko armarriak apaintzen dituztenak. Bertiz espazio berezia da; bere edertasun handiak, baso heldu bati lotutako faunaren presentziak eta naturaltasun handiak 1984an Parke Natural izendatzea ekarri zuten, aurreko jabeen nahiak betez.

Bertizko jaurerria, probintzian deklaratutako lehen parke naturala, Nafarroako mendialdeko haran kantauriarretan babestuta dago. Bertiz edertasun handiko gune berezia da. Bertan, duela 3.000 urte baino gehiagotik pagadia nagusi den baso misto atlantikoaren erakusgarririk onenetako bat nabarmentzen da, eta Nafarroan dagoen erakusgarririk onenetako bat da. Basoa inguratzen duen hezetasunak gainazalean irrist egiten du, eta erreka ugari eta ur argiko ur-jauzi txikiak sortzen dira. Pagadiak edertasun paregabeko irudia ematen die.

Karobia

Argibide-taula

Ikaztobia eta egurtegia

Gaztain-biltokia

Irretarazu bidea

Gaztinondo zaharra

Irretarazu bidea

Bidean dagoen zubitxoetako bat

Irretarazu bidea

Zubitxoa

Pagomotza

Iturria

2026(e)ko apirilaren 15(a), asteazkena

Arantzako zirkua

2026(e)ko apirilaren 6(a), astelehena

Fitz Roy - Cerro Chaltén

Mirador del Rio de las Vueltas

Lehenengo 2 kilometroak igoera konstante baina eramangarriarekin aurkezten dira. Lehenengo kilometroa baino lehen, Mirador del Rio de las Vuelta ezaguna agertzen da. Bailarako ikuspegi ederrak eskaintzen dizkigu. Igoeran zehar, behin baino gehiagotan ikusten da El Chalten herria.

Lehen igoeraren ondoren, ibilbideak arnasa ematen digu kilometro batean zehar, eta laua bihurtzen da, ondoren, hurrengo kilometroan malda berriz irabazteko.

Capri urmaela

4. km-an Laguna Caprira iritsiko gara. Kanpaldi libre eta doakoa da, eta muinoaren bista oso ikusgarriak ditu. Guk aprobetxatzen dugu postaleko paisaia horrekin argazki batzuk egiteko, haren uretan freskatzeko eta arrano batek arrain zati bat nola harrotzen zuen ikusteko. 5 minutuko atsedenaldiaren ondoren, bideari ekingo diogu berriro.

Poincenot kanpamentua

8. km-an Poincenot kanpamentua dago. Mendizale asko altxatzen ari dira, lasai asko, eta badirudi gaua han igaro zutela aurreko egunean ibilbidea egin ondoren.

Igoera

Pixkanaka igotzen jarraituko dugu, eta laster 9. km-ra iritsiko gara. Panel adierazgarri batek ohartarazten digu 1 km baino ez dela geratzen ibilbidea osatzeko, baina 400 metroko desnibelarekin eta ordubeteko beharko dugu.

Laguna de los Trés

Laguna de los Trés naturaren oparia da mendi-ibiliak maite dituztenentzat, eta zalantzarik gabe esan dezakegu familia gisa bizi izan dugun esperientziarik onenetakoa izan zela. Igoera ahalegin bat eskatzen du, baina saria iristean ezin da hitzez deskribatu. Iristean jendea zegoen aintziraren aurrealdean sakabanatuta, ametsezko paisaia batez gozatzen, hondoko Chalten (Fitz Roy) ibaiarekin, aintzirako ur kristaletan bikain islatzen dena. Une magikoa izan zen, familian gainditu genuen erronka, eta, zalantzarik gabe, gure oroitzapenetan grabatuta geratuko da betiko. Hango bakeak eta baretasunak izugarri hunkitu gintuen.

2026(e)ko martxoaren 4(a), asteazkena

Ozentzio ermita

2026(e)ko otsailaren 25(a), asteazkena

Errepidearen "trabajadoreak"

Iparragirreko barrakoi eta Sorotxoko Lo-zuloak planoa (Aranzadi Zientzia Elkartea)

Espainiako Gerra Zibila amaitu eta, II. Mundu Gerra irabazi zuten aliatuen balizko erasoei aurre egiteko, beste hainbat errepiderekin batera (Arkale, Aritxulegi, Agiña, Ingelesaren Gaztelua) Lezotik Guadalupeko santutegiraino hedatzen den Jaizkibelgo GI-3440 errepidea eraikitzen hasi ziren. 1939 eta 1946 urteen artean egindako errepideak helburu eta erabilera militarra zuen soil-soilik. Lan horiek burutzeko, Estatuak hiru langile mota erabili zituen, eta, horien artean milaka gerra-preso eta errepresaliatu. Hasierako hilabetetan, gerran preso hartutako Langile Batailoiak aritu ziren lanean. 1940ko amaiera aldera, Errepublika garaian soldadutza egindakoek osatzen zituzten Soldadu Langileen Zigor Batailoiak ordezkatu zituzten. Bi talde hauetaz gain, erregimenaren aurkakoak edo harekiko erabateko adostasuna erakutsi ez zutenek osatzen zuten azken taldea. 1943tik aurrera, sententzia irmorik ez eta, kartzela zigorra murrizteko presoek amaitu zituzten azken lanak. Francoren bisita bat aprobetxatuz, errepidea 1951n inauguratu zuten ofizialki.

Lezo eta inguruko herrietako biztanleek “trabajadoreak” izenez izendatu zituzten gerra ostean lan behartuak egitera zigortu eta eraman zituzten langileak. Hauek barrakoi, kanpamendu eta zoruan bertan egindako zuloetan bizi ziren oso baldintza desegokietan, esklabu gisa. 2016an, herriko memoria historikoa berreskuratzeko eta ezagutzera ematera helburuz sortu zen Etxetxo Lezoko Memoria Historikoaren Elkartea, eta bertako kideek auzolanean burututako hainbat ekimeni esker, Iparragirreko basoan eraiki zituzten barrakoiak berreskuratu dituzte. Iraganaren lekuko isilak, sufrikarioaren eszenatoki krudela.