
Gizakiok paisaia askotan gure beharren
arabera moldatu izan dugu, baina zer gertatzen da behar hori desagertzen
denean? Maiz, naturari lapurtutakoa bere horretan uzten dugu galdutako paisaia
lehengoratzeko ahaleginik egin gabe. Ibilbide erraz honetan, berriz,
alderantzizko jarreraren adibide bakanetako bat ikusteko parada izango dugu,
Donostiako udalak, Enobietako urtegiaren urpean geratutako lurren itxura
berreskuratzeko ahalegin itzela hain zuzen ere.
Ur beharrak derrigortuta, 1919. urtean
Donostiako udalak Artikutzako finka erosi zuen bertako ur baliabideak
ustiatzeko asmoz. 1950eko hamarkadan, berriz, Enobietako urtegia eraikitzen
hasi ziren, baina arazo geologiko larrien ondorioz, ezin izan zuten hasieran
proiektatuta zegoen neurrikoa egin. Horrela, laster urtegia txikia geratu, eta,
1975ean Añarbeko presa eraiki ondoren, Donostialdea guztia urez hornitzea lortu
zen. Honen guztiaren ondorioz, 2018. urtean, udalak urtegia hustu eta
deskatalogatzea erabaki zuen. 2019an erabat hustu eta gero, natura bere lana
egiten hasi zen, tokiko landaretza eta fauna berreskuratzen.
Ibilaldiari Artikutzako auzoan emango
diogu hasiera. Hona ibilgailuz iristeko, Donostiako udalaren baimena eskuratu
behar da bertara joanda edo udalaren web-orriaren bidez. Olajaundi eta Ostatu Zaharra
etxe ederrak atzen utzi, eta, Almandoz etxearen paretik aurrera egin ondoren,
eskuinetik ateratzen den xenda hartuko dugu. Aldapa motza igo bezain pronto,
urtegia zenaren hormatzarraren ondora igoko gara eta bertatik, urtegiaren uren
azpian egondako lur eremua ikusi ahal izango dugu, egun Enobietako bailara
izenez ezaguna.
SL-Na 121 bide balizatuaren seinale
zuri eta berdeek erakutsiko digute jarraitu beharreko bide zuzena. Ataka txiki
bat igaro eta berehala, Izura igotzen den bidea utzi, eta, ezkerretik zabaltzen
den pista zabalean zehar, aurrera egingo dugu. Urtegia eraikitzeko ireki zuten harrobiaren
ondora ailegatuko gara. Harrobiaren arrastoak apenas ikusten dira, naturak bere
lekua berreskuratu du eta. Bide erosoak, urtegia urez elikatzen zituen erreka desberdinen gainetik igarotzen
da. Egazki,
Usanbelarreta, Amekorrun, Gorriko, Marmol, Auntsazulo errekastoak Enobieta errekarekin
batera, bailara ondoan biltzen dira denak eta gaur egun desagertua dagoen
urtegia urez hornitzen zuten.
Pagolletara
doan bidea eskuinera utzita, baso mota desberdinen artean marrazten den pistan
barrena aurrera egingo dugu. Eskasera doan bidea alde batera utzi, langa igaro
eta berehala, gain batean kokaturik dagoen Artikutzako aterpetxea ikusiko dugu.
Hemendik urtegia izandakoaren hormatzarrera gerturatzeko aukera izango dugu.
Aldapan behera jarraitu eta San Agustin ermitaren ondora jaitsiko gara.
1919.
urtean Donostiako udaletxeak lur hauek erosi eta 1947. eta 1960. urteen artean
Enobietako urtegia altxatu zuen. Zenbait bizileku berritu eta beste batzuk
eraiki ziren egun Artikutza herria edo auzoa izenez ezaguna dena sortu arte.
Hauekin batera bideak berritzen dira batez ere Oiartzundik datorrena.
Artikutzako antzinako burdinola izan zenaren inguruan eraiki ziren etxe batzuk:
Olajaundi, Ostatu Zarra, Almandoz, Olazar eta Bekoetxe. Beste batzuk, berriz,
beranduagokoak dira: San Agustin kapera, zentral elektriko txiki bat,
barrakoiak, ikuztegia, zubiak, txaletak eta udaleko aterpea. Urtean behin, San
Agustin egunaren inguruan, Orreagatik Artikutzara joaten ziren nagusiak,
bertakoei errentak kobratzeko. Gaur egun, berriz, abuztuaren 28an, San Agustin
egunean hain zuzen ere, Artikutzan jai giroa nagusitzen da. Egun horretan ateak
zabaltzen dira nahi duenak bertara joateko, baimenik eskatu gabe. Urte osoko
isiltasuna apurtzen da eta festa giroa nagusitzen da.
 |
| Olajaundi |
 |
| Orreagako mugarria |
 |
| Ostatu Zaharra |
 |
| Ostatu Zaharra eta Olajaundi |
 |
| Añorga ibaia |
 |
| Almandoz |
 |
| Udazken koloreak |
 |
| Bidegurutzea |
 |
| Pagadia |
 |
| Argibide-taula |
 |
| Naturari so |
 |
| San Agustin ermita |
 |
| Artikutza auzoa |
iruzkinik ez:
Argitaratu iruzkina